Girişimcilikte Franchising Yolu

Girişimcilikte Franchising Yolu

Girişimcilik ekonomik kalkınma için önemli unsurlardandır. Yenilik ve yaratıcılığı bir araya getirerek olacak bu kalkınma, girişimcilik sürecinin zorluklarla dolu olmasından dolayı her zaman kolay olmamaktadır. Girişimci hem inovatif hem de yaratıcı bir iş fikrine sahip olsa bile, bu fikrin hayata geçirilmesi bazı durumlarda mümkün olmamaktadır. İşte bu noktada franchising seçeneği girişimciler için önemli açılımların meydana gelmesini sağlayabilmektedir.

Franchising Türkçede isim hakkı, imtiyaz hakkı gibi karşılıkları olan bir kavram olsa da tam olarak karşılayan bir kelime henüz yoktur. Girişimcilerin (franchisee) bir ürün, hizmet veya sürecin kullanım iznini bir işletmeden (franchisor) gerekli ödemeleri yapması ve yaptırımları yerine getirmesi koşuluyla aldığı anlaşmaya franchising denmektedir. Franchising anlaşması dâhilinde franchisor (veren işletme) franchisee’ye (alan işletme) kendisini kanıtlamış iş sisteminin kullanım iznini vermektedir.

Franchising ile girişimci iznini aldığı ürün, hizmet veya sürecin tanınırlığından faydalanmaktadır. Franchisor’ın uzun zaman ve finansal kaynak ortaya koyarak oluşturduğu imaj ve markasını kullanabilmektedir.

Girişimcinin franchisor’ın yönetim uzmanlığından da faydalanmaktadır. Sağlayacağı bu yönetsel destek ile temel işletme fonksiyonlarından olan insan kaynakları, muhasebe, pazarlama gibi konularda eğitim ve yetiştirme faaliyetlerinin içinde olacaktır. Franchisor’ın girişimcinin işletmesine yapacağı belli bir takvim içine yayılmış ziyaretleri ise; performans değerleme, tesisin yer aldığı alana yönelik eğitimler, tesislerin denetimi gibi faaliyetleri içermektedir.

Franchisee girişimci işletmesini kuracak ve daha önemlisi yaşamasını devam ettirebilecek finansal kaynaklar için destek alacaktır.

Belli bir itibara kavuşmuş franchisor işletme girişimciye operasyonel denetimler de yapacaktır. Bu sayede isim hakkı alınan ürün, hizmet veya sürecin kalite kontrolü yerine getirilecektir. Koyulacak bu kalite standartları girişimcinin başarısı için oldukça fazla önem taşımaktadır. Operasyonel denetimin yanında maliyet kontrolü, finansal kararlar ve personel işe alma gibi konularda yapılacak yönetsel denetimler de bir el kitabı şeklinde girişimciye verilecektir.

Son olarak franchisee girişimci çalışmak istediği coğrafi bölge hakkında yeterli bilgiye sahip değilse franchisor işletmenin birikmiş pazar bilgisinden de yararlanabilmektedir. Müşterilerin demografik yapısı, mevcut tüketim alışkanlıkları ve hedef müşterinin zevk ve beğenileri bu kapsamda franchisee işletmenin bilmesi gereken önemli bilgilerdendir.

Franchising tabii ki sadece franchisee girişimciye fayda sağlamaz. Franchisor işletmeler de büyüme risklerini azaltma, faaliyetlerini daha hızlı büyütme, az sayıda çalışana sahip olduğundan insan kaynakları maliyetleri ve sorunlarında azalma gibi çeşitli faydaları elde ederler. Bunun yanı sıra toplu satın almalar ile ölçek ekonomisinden de faydalanabilmektedir. Pazarlama ve reklam faaliyetleri için de franchisee girişimciden pay alacağı hesaba katıldığında, oldukça yüksek maliyet tasarrufu olacağı aşikârdır.

İki taraf için de bahsedilen onca katma değere ek olarak franchising bazı olumsuzluklara da sahiptir. Örneğin franchisee girişimciye getirdiği ürün çeşitliliği, mağaza tasarımı gibi konulardaki kısıtlamalar, yaratıcılığı engellemektedir. Bunun yanı sıra kârın iki taraf arasında paylaşılması ve bazı durumlarda yüksek olabilen sigorta, açılıştaki ürün stokları, yasal ödemeler gibi maliyet unsurları da olumsuzluk olarak görülebilir. Ek olarak franchisor işletmenin anlaşmayı tek taraflı iptal edebilmesi ve taahhütlerin yerine getirilmemesi de girişimci için olası negatif sonuçlardır.

Girişimci kendisine franchising anlaşmasını yöntem olarak belirlemişse, bundan sonraki aşama doğru franchisor’ı belirlemektir. Bunun için bağımsız bilgi kaynakları (kuruluşlar, dergiler, danışmanlar gibi), franchisor işletmenin kendisi ve hâlihazırdaki ve geçmişteki franchisee’ler bilgi toplamak için faydalı unsurlardır.

Girişimciler bazen yeni bir girişim kurma sürecinden kaçınarak ve franchising anlaşmasına da yanaşmayarak işletme satın alma yoluyla bir işe girişebilirler. Bu kestirme ve kısa bir yol olarak gözükse de işletme satın almanın da çeşitli üstün ve zayıf yönleri bulunmaktadır.

Müşteri ve tedarikçiler kurulmuş mevcut ilişki ile bir sistemin kurulu olması işletme satın almadaki riski oldukça düşük seviyelere indirmektedir. Bunun yanı sıra girişimci konum üstünlüğünden dolayı da işletme satın almak isteyebilir. Ayrıca deneyimli çalışanlar, sektörde bilinen ticari itibar ve finansman kolaylıkları da işletme satın almanın üstün yönlerinden olabilmektedir.

Girişimcinin işletme satın almasında bazı riskler de bulunmaktadır. Alınacak işletmenin performansının düşük olması, aşırı güven ile işletmenin ayağa kaldırılacağı düşüncesi, satın alma sürecinden anahtar insan kaynağının işi bırakması ve çeşitli nedenlerden dolayı satın alınması düşünülen işletmenin olduğundan fazla değerinin yükselmesi bu riskler arasındadır. Girişimci bu riskleri göz önünde tutarak satın almak istediği işletmeyi dıştan başlayarak işletmenin içine doğru detaylıca analiz etmelidir.

Girişimci işletmeler ülkenin girişimcilik iklimi ve kültürüne göre bazen franchising ve işletme satın alma yoluna gidebilir. Burada önemli olan her iki yöntemin de yararlarını ve olumsuz yönlerini iyi görebilmektir. Sonrasında alınacak stratejik kararlar ile başarı gelecektir.

Girişimcilikte Franchising Yolu
Etiketlendi:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir