İş Fikri, Girişimcilik Süreçleri ve İş Modeli

İş Fikri, Girişimcilik Süreçleri ve İş Modeli

Girişimciler için önemli kavramlarından biri olan iş modeli başarılı işletmelerin iş yapış şekli olarak kısaca tanımlanabilir. İşletmelerin sürdürülebilir kâr elde edebilmesi, uzun vadeli yaşamını devam ettirebilmesi ve gene sürdürülebilir büyüme sağlaması yani stratejik yönetimi tam anlamıyla uygulaması için bir iş modeline ihtiyaçları vardır.

İş modeli ile aslında değer üretme faaliyetleri ve yaratıcılıkla bezenmiş işletme mantığı kastedilmektedir. Bu bakımdan müşterilerin kim olacağı, hedef müşterilere hangi kâr modeliyle değer üretileceği, sürdürülebilir rekabet üstünlüğünün nasıl sağlanacağı ve hangi faaliyetlerin içerde hangi faaliyetlerin de outsourcing (dış kaynaklardan yararlanma) ile yapılacağı aslında iş modelinin unsurlarını oluşturmaktadır.

İş modeli aynı zamandan marka yönetimi ile de ilgilidir. Bir markanın gücü ürün ve marka sinyali ile beraber iş modeline dayanmaktadır. Bu üç bileşenden biri bile eski veya yetersiz olsa marka yönetimi başarısızlıkla sonuçlanacaktır. Özellikle bilgi ve iletişim sistemlerinin gelişmesi ve küreselleşmeyle beraber küresel markalar için iş modeli daha önemli hale gelmiştir.

Her iş modeli belli öğeleri bünyesinde barındırmaktadır. Bunlardan ilki müşteri değeri önermesidir. Amaçlanan müşteri için önemli olan ve henüz tam anlamıyla çözülmemiş bir soruna değer önermesinde bulunmaktır. Ürün ve hizmetlerle sağlanan değer hedef müşterinin sorun ve ihtiyacına çözüm olacaktır.

İş modelinin ikinci öğesi kâr formülüdür. Müşteriye değer önerilmesiyle beraber girişimcinin maliyet, kâr marjı, gelir modeli ve kaynak hızı bileşenlerini hesaba katarak kâr formülünü dizayn etmesi gerekmektedir.

İş modelinin üçüncü öğesi müşteri değer önermesi ve kâr formülünün belirlenmesini ardından kilit kaynakların elde edilmesidir. Kilit kaynaklar ile çalışanlar, tesis, teknoloji ve ortaklar gibi varlıklar kastedilmektedir. Böylece müşteri ve girişimciye değerin nasıl sunulacağı ifade edilmiş olur.

İş modelinin son öğesi ise kilit süreçlerdir. Müşteri değeri önermesi ile kâr formülünün nasıl yaratılacağı tasarım, pazarlama, insan kaynakları eğitimi, planlama, bütçeleme gibi tekrarlanan faaliyetlerden oluşmaktadır. İşletme kuralları ve normları da kilit süreçler kapsamındadır.

Günümüz iş dünyasında her şeyde olduğu gibi iş modelinde de inovasyona ihtiyaç duyulmaktadır. Piyasaların emtialaşması yani aynı hale gelmesiyle, bir zamanlar başarılı ve geçerli olan iş modeli artık başarısız bir iş yapış şekli olabilmektedir. Bunun için eski iş modelinin tam anlamıyla en ayrıntılı parçasına kadar analiz edilmesi ve değiştirilecek kısmın bulunması ile hedef müşterilerin sorunlarına iddialı önerilen getirilmesi önemli konulardandır.

Girişimcilik süreçleri literatürde dört aşama ile ifade edilmektedir: İş fikirleri arama, iş fikrini seçme, iş fikrini uygulamaya hazırlama ve iş fikrini uygulama. Bu süreçlerin doğrusal olduğu söylenemez. Kimi zaman sıralamada değişikliklerin olması görülebilir.

İlk süreç olan iş fikirleri arama aslında hayallerin bir ürünüdür ve piyasadaki sinyallerin algılanması ile ilgilidir. Yaratıcı iş fikirleri girişimciliğin başarılı bir şekilde devam etmesi için oldukça önemlidir. Ekonomik, psikolojik ve sosyokültürel ortam bu süreçte çeşitli iş fikirlerinin bulunmasında önemli etkendir. Ayrıca SWOT, senaryo, temel yetenek ve PEST gibi analizlerin kullanımı iş fikirleri sayısını arttıracaktır. İş fikrinin müşteri için bir fayda, işletme için rekabet avantajı ve paydaşlar için kazanım getirmesi önemli kriterlerdir.

İş fikirlerinin yaratıcılık temelinde oluştuğu düşünüldüğünde, yaratıcı düşünme yeteneği önem kazanmaktadır. Bu ise genetik olabileceği gibi farkındalık ve pratikler yapmayla da ilişkilidir. İş fikirleri yaratım yöntemleri arasında farklılıklar arasında ilişkilendirme yapma, sorgulama, olayları gözlemleme, prototipler yoluyla deneyler yapma ve toplumsal ağlar kurma gösterilebilir.

İş fikrini seçme süreci aslında riskin temellendiği bir girişimcilik sürecidir. Her iş fikri başarılı olmayabilir. Hangi iş fikrinin ticari potansiyele sahip olduğunu kestirmek önemlidir. Bunun için de farklı disiplin ve bakış açılarından insanların bir araya getirilmesi seçim başarısını arttıracaktır.

İş fikirlerinin iyiden kötüye sıralamasında risk derecesi, finansman gereksinimi, kısa dönem karlılık ve rekabet edebilirlik önemli kıstaslardandır. Bu sıralama sonucunda ise iş fikrinin yapılabilir olup olmadığına bakılır. Yapılabilirlik (fizibilite) testi için pazar, teknolojik, finansal, örgütsel ve yasal araştırmalar yapılmalıdır.

Pazar araştırmasında niyetlenen ürün veya hizmet için pazarın büyüklüğü, doygunluğu, büyüme potansiyeli gibi konular araştırılır. Sonunda ise işletme kapasitesi belirlenmiş olur.

Teknolojik araştırmada yetenek değerlemesi ve kalite fonksiyon gibi tekniklerle kuruluş yeri seçimi, bakım olanakları ve ayrıntılı maliyet analizleri gibi konular irdelenmektedir.

Finansal araştırmada ihtiyaç duyulan finans miktarı, kaynak kullanımı, sabit yatırımlar ve işletme sermayesi gibi konular belirlenmektedir. Sonunda ise işletmenin nakit akışı, başabaş noktası gibi bilgiler kazanılmaktadır.

Örgütsel araştırmalarda ise iş fikrinin başarılı olacağı bir örgüt yapısı kurulması amaçlanır. İş analizleri, yetki ve sorumluluk dağılımı, ücret sistemi, prosedürler gibi konular araştırılmaktadır.

Son olarak yasal araştırmalarda ise iş fikri kapsamında ürün ve hizmetlerin yasal yapıya uygunluğu araştırılır. Tüketici, rekabet, sözleşme, vergi, patent, marka koruma gibi hukuki konular bu aşamada araştırılmaktadır. Yapılabilirlik araştırmaları sonunda aynı zamanda iş modeli son şeklini almış olur.

İş fikrini uygulamaya hazırlama süreci esas olarak iş planı hazırlamasından oluşmaktadır. İş planı aynı zamanda iş takvimi niteliğindeki eylem planını da içermektedir. Bu planlar ile girişimcinin yol haritası da belirlenmiş olur. Öyle ki istatistiklere göre iş planı yapmayanlar ilk yılın sonunda %40 oranında başarısızken; bir iş planına sahip olanlar %95 oranında başarılı olmuşlardır.

İş planı genel olarak vizyon ve misyon bildirgeleri ile hedefleri içeren strateji belgesini, giriş, özet, işletme bilgisi, iş ortamı, durum ve rekabet analizleri, pazar analizi, üretim, pazarlama, finans ve yönetim planlarını ve sonucu içerir.

İş fikrini uygulama sürecinde iş ve eylem planının yürürlüğe konulması esastır. Yatırım harcamaları yapılarak deneme üretimi gerçekleştirilir ve piyasaya çıkılır. Ürün ve hizmetin performansı ölçülür. Başarı veya başarısızlık durumları değerlendirilir. Eğer hatalar yapılmışsa öğrenme gerçekleştirilir ve süreç tekrardan başlatılır.

Özetle girişimcilik kavramı, iş fikri üzerinde büyüyen bir süreçler topluluğudur. Bu süreçlerle beraber geliştirilecek başarılı bir iş modeli ile girişimcilerin başarısızlık ihtimali minimuma inecektir.

İş Fikri, Girişimcilik Süreçleri ve İş Modeli
Etiketlendi:         

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir