İş Ahlakı Eğitimi ve Etik Kodlar

İş Ahlakı Eğitimi ve Etik Kodlar

İş ahlakı veya iş etiği yirminci yüzyılın sonlarından itibaren iş dünyasında yaşanan skandallardan dolayı işletmelerin gündemine girmiştir. Bu kapsamda iş ahlakı eğitimlerinin verilmesi ve etik kodların geliştirilmesi ile çalışanların iş ahlakı düzeylerinin yükseltilmesi amaçlanmaktadır.

İş ahlakına sahip çalışanların gelişimi doğaldır ki önce aileden sonra ise eğitim-öğretim kurumlarından geçmektedir. Bireyin kişisel ve aile ahlakı toplumsal ahlak ile bütünleştirildiğinde ortaya arzu edilen durum çıkacaktır. Bunun nedeni kişide öğütlenen onur ve aile ilişkilerine yönelik görevlerin toplumsal düzleme çok benzemesidir.

Tabi çalışanlara yönelik verilecek etik eğitimi bireysel davranışların ahlaki açıdan güçlendirilmesi, geliştirilmesi ve tecrübeye aktarılmasını amaçlamaktadır. Daha açık bir ifadeyle ahlaki standartların yüksek tutulması, işletme değerlerinin çalışanlara benimsetilmesi ve ahlaki ilkelerin tanımlarının yapılması amaçlanmaktadır.

İş ahlakı eğitimlerini hazırlanmasında en önemli unsur yöneticiler için ayrı çalışanlar için ayrı şekilde olması gerekliliğidir. Ahlaki problemlerin açıklamaları için senaryolar ile güçlendirilmelidir. Etik teoriler hakkında bilgilerin özellikle yöneticiler için hazırlanan kısımda yer alması iyi olacaktır. Eğitim süresince işletmenin her zaman ahlaki davranışların yanında olacağı, etik kodlara uyulması yönünde kararlılığın olduğu ve çalışanların bu yönde davranışlar geliştirmesi yönünde vurgular yapılmalıdır. Son olarak çok seçenekli ve detaylı düşünme biçiminin yerleşmesi için soru sorulması teşvik edilerek, gerçek hayatta yaşanmış olaylar örnek olarak gösterilmelidir.

Yöneticiler için oluşturulacak iş ahlakı eğitim ve seminerleri çeşitli spesifik konuları içerebilir. Bu konular pazarlık müzakerelerinde etikten çevresel değişkenlerin etik yönetimine, disiplin sisteminden çalışanların bilgi gizliliğine, şirket birleşmelerinden ayrımcılıklara ve halkla ilişkilere vb. çeşitlilik gösterebilecektir.

Örgütlerin iş ahlakı standartlarını yükseltmesinde ikinci anahtar rol etik kodların geliştirilmesindedir. Ahlaki standartları, temel değerleri ve ilkeleri kapsayan ahlaki uyum politikaları anlamına da gelen etik kodları, çalışanların davranışlarına yön veren kurallar bütünü olarak da tanımlanabilir.

Etik kodların oluşturulmasında dikkat edilmesi gereken noktalar; uygulanabilirlik düzeyinin yüksek olması, belirgin ve spesifik olması, yayılması ve öğrenilmesinin kolay olması ve toplumsal düzeyde geçerli olması şeklinde sıralanabilir.

İşletmelerde etik kodların ideal seviyeye ulaşması için bazı özellikleri taşıması gerekmektedir. Bu özellikler arasında;

  • Hazırlanma ve güncelleştirme sürecinde işletme personelinin büyük kısmının katılım göstermesi,
  • Personel tarafından yapılan yorum ve eleştirilerinin dikkate alınması,
  • İş ahlakı eğitiminin denetimle takviye edilmesi,
  • Anlaşılır ve kapsamlı olması,
  • Ortalama standartların üzerinde olması,
  • Örgütün bazı birimlerinde daha sıkı standartların koyulması,
  • Çalışanlar için yapılayacak ve yapılmayacaklar listesinin hazırlanması, yer almaktadır.

Örgütlerde etik kodları bütün çalışanların herhangi bir ahlaki çıkmazla karşılaştıklarında, takip edilecek bir yön belirlemektedir. Yol gösterici özelliğine ek olarak etik kodların önemli olmasının nedenleri şöyle sıralanabilir:

  • Orijinal bir durum esnasında grup üyelerine rehberlik eder.
  • Meslek değerlendirmelerinde ve kamu kurumlarının beklentileri içi zemin sağlar.
  • Örgütün bütün üyeleri için duyguların yaygın amaçlar etrafında birleşmesine olanak verir.
  • Mesleklerin ün kazanması ve kamu güvenini tesis etmesi kolaylaşır.
  • Mesleklerin güçlü eğilimler elde etmesini sağlar.
  • Etik dışı davranışlardan vazgeçilmesini kolaylaştırır, yaptırımların tanınırlığını arttırır.
  • Etik dışı davranışlarla karşılaşan kişilere destek ve garanti verir.
  • Son olarak örgüt içi üyeler arasındaki tartışmaları düzenleme işlevi görür.

Etik kodlar işletmelerin pazarlama, üretim, halkla ilişkiler, finans, muhasebe ve insan kaynakları fonksiyonlarında yaşanabilecek olası etik sorunlarının minimum düzeye inmesini ve hatta daha gerçekleşmeden önlenmesini sağlar.

Bunun yanı sıra dinamik bir iç ve dış çevrede faaliyet gösteren işletmelerin, iç paydaşlarına karşı ahlaki sorumluluklarını bilmesine yardımcı olur. Bu yönüyle yönetim kurulu, genel müdürler, sendikalar ve çalışanlar arasındaki etik uyumun gerçekleşmesi için temel oluşturur.

Etik kodları oluşturan örgütler, sergileyecekleri etik davranış modeliyle etik sorumluluklarını da yerine getirmiş olacaklardır. Böylece bir yandan da toplum yararını gözetip, kâr odaklı zihniyetten çıkıp sosyal sorumluluk projelerinde de aktif duruma geleceklerdir.

Son olarak etik kodlara sahip örgütler kararların etik ve ahlaki ilkeleri ön planda tutacaklarından, ahlaki karar alma sürecini en etkin düzeyde sürdüreceklerdir. Paydaşlar arasında güven ve bağlılığın oluşması da gerçekleşecektir.

İş Ahlakı Eğitimi ve Etik Kodlar
Etiketlendi:     

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir