İş Hayatında Yetkileri Kullanma ve İş Grubu Oluşturma

İş Hayatında Yetkileri Kullanma ve İş Grubu Oluşturma

Yetkileri Kullanma

Eğer tek bir , bireylerin hangi görevleri yaptıkları açısından kısmi olarak anlaşılırsa, bu ifade iki ilişkili soru doğuracaktır. İlki, görevler nasıl değişir? İşler üzerine oluş merceği, işlerin çoğunlukla belirli bir kültür ve temel görev seti tarafından nitelenmesi için nispeten durağan ve statik olduklarını varsayarken, eyleme odaklanan doğasıyla yapma merceği işlerin nasıl değiştiğiyle alakalı daha incelikli bir anlamaya olanak tanır.

Misal olarak doktorların görevleri bugün on yıllarca önceki görevlerinden önemli derecede farklıdır. Oluş merceği değişimi durağanlaştığında ve o işte kökleştiğinde (yeni bireyler yeni iş gerçekliğine sosyalleştiğinde) fark ederken, yapma merceği bu tarz bir değişimi eylemde yakalayabilir.

İkincisi, çoklu işler bir diğer işle nasıl kesişir? Yapma merceği sadece işin içerisindeki eyleme değil, aynı zamanda işler arasındaki eyleme de odaklanır. Bugün hemşirelerin yaptığı görevlerin birçoğu, doktorların bazı görevlerden elini çekmesi ya da hemşirelerin doktorların görevlerini istemesi sonucunda, önceden doktorlarca yapılmaktaydı.

Yetkileri kullanma bakış açısı, iş gruplarının kendilerinin prestijini, etkisini ve maaşını arttırmak için bir gayretle çalışma içeriği etrafında yetkisel sınırları müzakere etmek ve değiştirmek için, çoğunlukla diğer işlere karşı nasıl iddialar ürettiklerine odaklanmaktadır.iş

İş ile ilgili çalışmalar Andrew Abbott’un The System of Professions adlı kitabından oldukça fazla etkilenmiştir. Bu kitapta profesyonalizasyonun, mesleki (profesyonel) bir grubun gelişiminin desenli bir aşamalar dizisine vurgu yapan, önceki teorilerinin yetersiz olduğu iddia edilmiştir.

Bu kitapta alternatif bir teorileştirme önerilmiştir: Meslekler yetkisel taleplerde bulunarak, sistemlerin aktif olarak rekabet ettiği bir ortamda mevcutturlar. Abbott’un teorisi; mesleklerin sadece işaretler, semboller ve toplumsal kimliğin diğer tuzaklarıyla tanımlanamayacağını, grubun yetkisel taleplerinin ve belirli görevlerin kontrolünün de etkin olduğunu önermektedir.

Abbott’a göre yetki bir meslek ile çalışma arasındaki bağdır. Bu tarz talepler, kimin seni yasal olarak bir neşterle kesebilceğini ya da zihinsel durumunu görüntüleyebileceğini belirlerler. Doktorlar, medikal yönetim kurulunun lisanslama ve sertifikasyon müzakerelerinde yetkisel taleplerde bulunurlar.

Meslekler işlerin alt setleridir ve iş toplulukları aynı şekilde hak iddia ettikleri görevler üzerinden çekişen gruplarla yetkisel mücadele araçlarını kendilerine tanımlayabilirler. Gazetecilerin makalelerinin doğruluğunu kontrol etme ya da fotokopi makinelerini tamir etme haklarını savunalım savunmayalım, çeşitli işler belirli ve emsalsiz görevlere uzmanlıklarını iddia etmek için birçok ince ayrıntılandırılmış gayreti ve marifeti kullanmaktadır.

İş gruplarınca gerçekleştirilen makro düzeydeki yetkisel çekişmelerin; örgütsel ve toplumsal değişiklikleri süpürme adına etkileri olabilir ve bu etkilere zemin hazırlayabilir. Kapsamlı kültürel ve kurumsal değişimler, işlerin statülerini ve güçlerini artırmaları için yeni fırsatlar üretirler ve bu olurken, bu gruplar tarihin gidişatını da değiştirirler.

Bu tarz bir ihtimal; insan kaynakları mesleğinin personel programlarını, ofisleri ve iş pozisyonlarını oluşturarak fırsat eşitliği yasasının anlamını ve uygulamasını şekillendirmesinde canlı biçimde görülmektedir ve bu bürokratik değişimleri talep etmek organizasyonlarda eşitlik ve adalet yürürlüğüne izin verecektir. Yasal bir meslek, insan kaynakları yöneticilerinin mahkemelerin onaylamadığı dolambaçlı çareler fikrine ayak diretme yerine bastırdığı bu tür bürokratik çözümleri üretmeyebilir.

Mahkeme ve yasal uzmanların etkileşimi ve mücadelesi yoluyla insan kaynakları yöneticileri, pratikte fırsat eşitliğinin ne anlama geldiğini, sadece insan kaynakları yönetimi mesleğinin yetkilerini ve kimliğini değil aynı zamanda yasanın, toplumun ve işyerlerinin legal ve kültürel ortamlarını şekillendirerek, tanımlamaktadırlar. Bu yüzden yetkileri yerine getirme bakış açısı, yetkiyi iteleyen iş eylemi ve pratiklerinin kritik toplumsal konular için nasıl derinden önemli olabileceğine ışık tutmaktadır.

Andrew Abbott legal ve sosyal kurumlar konusunda alan düzeyindeki görev sınırları üzerinden işler arasındaki çekişmelere odaklanırken, daha sonraki araştırmacılar sosyal etkileşimler ve pratikler gibi daha mikro düzeylerdeki işler arasındaki koordinasyon ve sınır çekişmesine odaklanmışlardır. Misal olarak insan kadavraları ticaretinde, kadavraları aynı zamanda araştırma ve eğitim için muhafaza eden klinik anatomistler, kendilerini bağımsız girişimcilerden ayrı tutmayı amaçlamaktadırlar.

İki grup da benzer görev alanları (kadavraları korumak gibi) olarak yorumlanabilecek işlerle meşgul olurlarken, anatomistler örnek kadavraları temin etme yolunda daha onurlu olarak beyan ettikleri spesifik ve ayrı pratikler benimsemişlerdir (sadece ailelerden değil vücutlarını bağışlayanlardan direkt rıza alma ve kullanmadan önce kadavraları kesip parçalamayı reddetme gibi). Bireylerin işlerinde içselleştirdiği bu mikro düzey ayrımlar ya da yollar, kendileri ve girişimciler arasında bir sınır çizmelerine izin vermiştir.iş

Benzer olarak Stefan Timmermans da, cesetler üzerindeki yetkileri için organ tedarik gruplarıyla savaş içinde olan adli tabiplerin günlük aktivitelerini incelemiştir. Burada adli tabipler ölüm nedenini belirlemeye çalışırlarken, tedarik grupları doku nakli için organları elde etme derdine düşmektedirler.

Bu konuda kayda değer çalışma kollarından birini de, belirli iş yerlerindeki mikro düzey yetkisel çekişmeler oluşturmaktadır. Beth Bechky, organizasyon bağlamında iş sınırı çekişmelerini dikkat almanın kritik olduğunu iddia etmiştir çünkü iş yeri etkileşimleri iş mensuplarının gerçek yetkisel taleplerini gerçekleştirir. İşler arası çekişmeleri inceleyen literatür her geçen gün büyümekte ve sağlamlaşmaktadır.

Örneğin Katherine Kellogg, Wanda Orlikowski ve JoAnne Yates adlı bilim insanları bir online pazarlama çözümleri firmasındaki dört farklı iş grubu arasındaki koordinasyonu incelemişlerdir: proje yönetimi, müşteri hizmetleri, yaratıcı ve teknoloji. Onlar müşteri projelerindeki çalışmayı koordine etmek için çapraz iş girişimlerinin çeşitli çatışmalarca defalarca engellendiğini bulmuşlardır.

Bu çatışmalar dört iş topluluğu üzerinden yetkisel kontrol, kimlik ve hesap verebilirlik konularında olmuştur. Daha spesifik olarak yaratıcı grubundakiler, müşteri hizmetleri grubundan gelen PowerPoint slaytlarını düzenleme isteklerini çoğunlukla reddetmişlerdir çünkü bunların yetki ihlali olduğunu düşünmektedirler. Yaratıcı grubundan biri müşteri hizmetleri grubundaki birine şöyle demiştir: “Lütfen slâytların tasarımını yapma. (Kendisini göstererek )Bırak sanat direktörü yapsın.”

Bu örnek, sadece kimin neyi yapması gerektiğini değil, neyin kim tarafından yapılmaması gerektiğini de ifade ederek, sınır çalışmalarının işlediğini göstermektedir. İş gruplarının ayrıcalığı kısmen diğerlerinin yapmadıklarını yapmaktır ve bu yasağı diğerlerine empoze etmek bir grubun organizasyon içinde hayatta kalması ve başarısında çok önemlidir.

Diğer çalışmalar teknolojinin iş yetkilerinin değişimiyle ilgili nasıl rol oynadığını aydınlatmışlardır. Misal olarak James Zetka, gastrointestinal endoskopik teknolojisinin medikal alana girişini incelemiştir. Genel cerrahlar ilk başta yeni skop teknolojisine kayıtsız kalmışlar çünkü bu cerrahlar ile gastroenterologlar arasındaki iş bölümüne kılavuzluk eden kültürel talimatlar ile tutarlı bir çerçeveye oturtulmuştu.

Endoskop ilk başta bir tanı aracı olarak tanımlanmıştı (tanılama gastroenterologların yetkisi olarak görülmektedir). Ancak gastroenterologlar bu skopu sadece tanılama için değil patolojileri tedavi etmek için de kullanmaya başlamışlardır (skopları prob ve kapanlar ile kullanarak). Bu da gastroenterologlar ve genel cerrahlar arasında yetkisel bir çatışmayı kıvılcımlandırmıştır.

Andrew Nelson ve Jennifer Irwin kütüphanecileri inceledikleri tarihsel çalışmalarında; yeni bir teknolojinin girişinin ve evriminin -bu vakada İnternet arama araçlarının- kütüphanecileri, uzmanlık iş alanlarını ‘arama ustalarından yorumlama ustalarına ve daha sonra insanları ile bilgi arasındaki bağlantı elemanlarına’ yeniden tanımlamaya sevk ettiğini bulmuştur.

Son yıllardaki çalışmalar ise yetkisel çekişmelerin sadece farklı işler arasında değil aynı zamanda işler ile organizasyonlar ve işler ile vasıfsız insanlar arasında olduğunu dikkate almışlardır. Örneğin Roman Galperin doktora tezinin ilk bölümündeki Amerikan perakende klinikleri çalışmasında (eczaneler gibi), iş yetkisi üzerindeki çekişmelerin iş grupları ile büyük kurumlar arasında da meydana geldiğini bulmuştur. Çalışmasında küçücük perakende kliniklerinin, basit birinci basamak tedavi hizmetleri üzerinden nasıl başarılı bir şekilde yetki yansıttıklarını belgelemiştir.

Ruthanne Huising tarafından yapılan son zamanlardaki bir çalışma ise, organizasyon içindeki güvenlik profesyonelleri ve yöneticiler arasındaki ilişkileri araştırmak için, çapraz iş yetkilerini elde etme savaşlarının ötesine bakmışlardır. Yöneticilerin bu profesyonellerin bazı pratiklerini sorunsal olarak yeniden etiketlemek için örgütsel ağı harekete geçirerek, istihdam ettikleri güvenlik profesyonellerinden görev yetkilerini çalmak için kınama olaylarını kullandıkları bulunmuştur.iş

Bilim insanları vasıfsız insanların harekete geçirdiği sosyal hareketlerden gelen kurumsal baskının iş pratikleri ve yetkilerini nasıl sorguladıklarını da araştırmışlardır. Örneğin, haftada 100 saatten fazla çalışan ve çok az bir uykuyla ameliyatlara giren demir adam cerrahlar ile ilişkili eskiden beri süregelen pratikler ve kimlikler, hasta hakları aktivistleri tarafından sorgulanmıştır. Bu durum çalışan ve hasta güvenliğini arttırmak için cerrahların çalışma saatlerini sınırlandıran yeni yasalar sonucunda doğmuştur.

Ek olarak yetkileri kullanma bakış açısından faydalanan çalışmalar, iş mensuplarınca aktif olarak amaçlanan mesleki kapalılık nosyonunu sorunsallaştırmaktadır. Çoğu çalışma varsayar ki işler; eğitsel gereksinimlerini, sertifikasyonları ve mensupları için monopol faydalar elde edecek sınırlanmış eğitim prosedürlerini başlatan profesyonelleşme projelerini başlatır ya da sahiplenir.

Yine de Aruna Ranganathan, profesyonelleşme projelerinin profesyonelleşilen işin mensupları tarafından sınırlandırılabileceği şartları göstermiştir. Araştırmacı Hindistan’ın Orissa eyaletindeki uluslararası bir şirketin su tesisatçılığını profesyonelleştirme girişimlerinin, tesisatçılar tarafından kısıtlandığı bir vaka ortaya koymuştur.

Bu tesisatçılar, tesisatçılık işine uluslararası girişlere izin veren profesyonelleşme süreci tarafından baltalanan paylaşılan etnik yapıya dayanarak alternatif bir mesleki kapalılık formu başarmışlardır. Ranganathan profesyonelleşenler (bu vakada uluslararası olarak eğitilen tesisatçılar) ile profesyonelleştirilenler (Orissa’dan yerel olarak eğitilen tesisatçılar) arasındaki kimlikteki farklılıklara açıklama getirmenin önemliliği üzerinde durmuştur.

Genel olarak yetkileri yerine getirme bakış açısı iş gruplarının aktif görev bölümünün, iş gruplarının nispi ayakta kalması ve büyümesi ya da düşüşü için nasıl sonuçları olacağını göstermektedir. Bu yetkisel savaşlar örgütsel çıktılar için de önemlidir. Bu, iş mensuplarının yetkisel çekişmeleri organizasyonlar içinde ve üzerinde geniş bir dinamik dizisini açıklamada önemli olması yüzündendir.

İş Grubu Oluşturma

Daha önceki yazılarımda sosyalleşme, kontrol edilme ve eşitsizleşme bağlamında bahsettiğim oluş merceği durağan bir iş çevresi varsayarken (mevcut ve veri işlere bireylerin sosyalleşmesine odaklanarak), yapma merceği işler arasındaki değişimi dikkate alır. ‘İş grubu oluşturma’ bakış açısında bilim insanları, pratik ve eylemlerin iş gruplarının meydana gelmesine nasıl imkan verdiğini incelemektedir.

Bir diğer kelimeyle bu bakış açısı, bireylerin gruplarının diğer grupların yapmadığını nasıl yapmaya başladığını ya da diğerlerinin çoktandır yaptıklarını nasıl farklılaştırarak yaptıklarını dikkate almaktadır. Bu küçük değişiklikler yeni işlerin meydana gelmesi için bir dizi olasılık açabileceklerdir.

Yeni işler nasıl ortaya çıkar? Bir olasılık şudur ki; bir iş görevleri ayırır ve yeni bir iş mevcut işten ayrılan görevler üzerine oluşturulur. Örnek olarak Bonalyn Nelsen ve Stephen Barley’in belirttiği üzere doktorlar ve hemşireler daha önemsiz görevleri ayırabilirler ve bu da tıp teknisyenliği gibi yeni iş yaratımına yol açabilir.

İkinci olasılık; teknoloji değiştikçe kolektifler işleri oluşturmak için eylem gösterirler. Yeni bir teknoloji destek görecek kadar yaratılıp benimsendiğinde, bir iş grubu bu yeni teknolojinin kullanıcılarının ihtiyaçlarını karşılamak için ortaya çıkabilirler.

Birleşik Krallık’taki deniz subaylığı mesleğinin tarihsel doğuşu İngiliz kraliyetindeki yeni bir teknolojinin artan merkezliğine bir parça tanıklık eder; büyük gemileri kontrol etme ihtiyacı genişleyen imparatorluk için teknolojik bir gereksinim olmuştu.

Üçüncü olasılık; aktörlerin çalışma dışı aktiviteleri, bu aktiviteler için tanıma ve yeniden sayma durumunu araştırarak, çalışma olarak onaylamak için harekete geçmeleri sonucu oluşur. Yetkileri kullanma bakış açısındaki çalışmalar farzeder ki, ortada zaten yapma hakkını talep etmek için savaşan işlerin oluşturduğu yasallaşmış çalışma görevleri vardır. Ancak sosyal olarak değerli mal ya da hizmet üretmek için gayret harcaması içeren ama gerçek bir çalışma ya da ayrı bir iş olarak hiçbir zaman tanınmamış ev idaresi ve gönüllülük gibi çeşitli aktiviteler de bulunmaktadır.iş

Aktörler bu tarz aktiviteleri yasal hale getirmek için çalışmaya hareketlenebilirler. Bu ise bu tip aktivitelerin metalaştırılması yoluyla olacaktır. Bu aktiviteleri bir değer karşılığında yapmak ve kar için üretmek bu sürecin önemli olaylarındandır ve bu yeni bir çalışma kategorisini ve ilişkili bir iş grubunu oluşturacaktır.

Bu üçüncü olasılıkta bir grubun paralı bir işte ortaya çıkması, diğer birkaç grup pahasına gelerek çerçeveye oturtulacaktır. Misal olarak Bonalyn Nelsen ve Stephen Barley, paralı acil tıp teknisyenleri (ATT) ile parasız ATT’leri karşılaştırmışlardır.

Bu çalışmada ATT çalışmasının para ödenen bir çalışma olması ya da gönüllülük esaslı bir gayret olarak kalması hususunda savaşmaları için retorik ve pratiklerin nasıl kullanıldıklarını incelemişlerdir. Yazarlar paralı ATT’lerin ‘acemi çaylak iş’ olduğunu düşünmektedir. Acemi çaylak iş ile son zamanlarda ortaya çıkmış ve yüksek düzeyde kurumsallaşmış işlere taban tabana zıt biçimde çok az kurumsal kaynağı olan bir işi kastetmektedirler.

Son olarak paralı ATT’ler, kendilerini gönüllü ATT’lerden ayırmak ve metalaştırılabilir, yeniden sayılabilir çalışmaları olan bir iş grubu olarak yasallaştırmak için, kendilerini basit eğitimliden ziyade yetişmiş, kararsızdan ziyade kararlı olan, kontrol dışılıktan ziyade kontrollü olan ve bir travma keşinden ziyade kamu görevlisi olan çalışanlar olarak iddialarını harekete geçirmişlerdir.

Diğer birçok bilim insanı, süreç içinde yeni iş grupları üreterek aktivitelerini yeniden sayılabilir bir çalışma olarak yasallaştırmak için başarılı bir şekilde harekete geçiren kolektifleri incelemişlerdir. Misal olarak çocuklara bakma ve tipik gündelik ev işlerini yapma ayrı bir iş olarak ticarileşmiştir. Bunların yanına dadılık, bakıcılık ve kişisel kapıcılık işleri de eklenebilir.

Ayrıca yerel el sanatları üreticiliği, taşıyıcı annelik ve yeni anneler için topluluk desteği gibi işleri metalaştırma girişimleri de bulunmaktadır. Sonuç olarak iş grubu oluşturma bakış açısı göstermiştir ki, yeni iş gruplarının meydana gelmesi pasif olarak olmaz; aksine işler, önceden tanınmamış ya da talep edilmemiş görev setine sahip çıkarak kolektif eylem yoluyla ortaya çıkar.

İleri okumalar için kaynaklar:

Andrew Abbott, (1988). The system of professions. Chicago, IL: University of Chicago Press.

Stefan Timmermans, (2002). The cause of death vs. the gift of life: Boundary maintenance and the politics of expertise in death investigation. Sociology of Health & Illness, 24(5), 550–574.

Beth Bechky, (2003). Object lessons: Workplace artifacts as representations of occupational jurisdiction. American Journal of Sociology, 109(3), 720–752.

Katherine Kellogg, Wanda Orlikowski ve JoAnne Yates (2006). Life in the trading zone: Structuring coordination across boundaries in postbureaucratic organizations. Organization Science, 17(1), 22–44.

James Zetka, (2001). Occupational divisions of labor and their technology politics: The case of surgical scopes and gastrointestinal medicine. Social Forces, 79(4), 1495–1520.

Andrew Nelson ve Jennifer Irwin (2014). ‘Defining what we do—all over again’: Occupational identity, technological change, and the librarian/internet-search relationship. Academy of Management Journal, 57(3), 892–928.

Roman Galperin, (2012). Organization-bound professionalism: Essays on contemporary expert work (Doctoral dissertation). Cambridge: Massachusetts Institute of Technology.

Ruthanne Huising, (2014). The erosion of expert control through censure episodes. Organization Science, 25(6), 1633–1661.

Aruna Ranganathan, (2013). Professionalization and market closure: The case of plumbing in India. Industrial & Labor Relations Review, 66(4), 902–932.

Bonalyn Nelsen ve Stephen Barley, (1997). For love or money? Commodification and the construction of an occupational mandate. Administrative Science Quarterly, 42(4), 619–653.

İş Hayatında Yetkileri Kullanma ve İş Grubu Oluşturma
Etiketlendi:                         

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir