Liberal Firmalar, Muhafazakâr Firmalar ve Toplumsal Hareketler

Liberal Firmalar, Muhafazakâr Firmalar ve Toplumsal Hareketler

Örgütlerin nasıl davranacaklarını, hangi yönde karar vereceklerini ve ne tür eylemlerde bulunacaklarını çeşitli paydaş grupları etkilemektedir. Bu etkiler çoğunlukla birbirleriyle çelişir durumdadırlar. Önemli paydaşlardan biri olan toplumsal aktivistler ise protesto ve boykotlar düzenleyerek örgütlerin politika ve uygulamaları üzerinde baskı kurmaya çalışmaktadırlar. Peki bu tür baskılara maruz kalan firmalar toplumsal hareketlere nasıl yanıt verirler? Gupta ve Briscoe firmaların açık veya kapalı oluşlarıyla verdikleri yanıtlar arasında bir ilişki olduğunu iddia etmişlerdir. (Organizational Political Ideology and Corporate Openness to Social Activism, Administrative Science Quarterly)

Bahsedilen açıklık veya kapalılık için yazarlar örgütsel siyasi ideoloji kavramını kullanmaktadırlar. Tanıma göre örgütsel siyasi ideoloji ya da kısaca örgütsel ideoloji sosyal dünyanın nasıl işlediğiyle alakalı firma çalışanları arasındaki yaygın inançlardır. Buna göre firmalar muhafazakârlıktan liberalliğe bir skalaya yerleştirilebilmektedir. 2001-2005 yılları arasında Fortune 500 firmalarına karşı gerçekleştirilen 558 protesto baz alınarak yapılan bu çalışmaya göre örgütsel ideoloji aktivizm hareketlerine verilen yanıtları yordamaktadır. Bir diğer ifadeyle örgütsel ideoloji firmaların aktivistlerin taleplerini kabul etme veya bu aktivistlerin etkilerine direnme kararlarını tahmin etmektedir. Firmaların örgütsel ideolojileri çalışanların siyasi bağışları incelenerek tespit edilmiştir.

Bilindiği üzere örgütlerde karar vericiler uygunluk mantığını (logic of appropriateness) gözeterek normal, doğru, gerçek veya iyi nitelikleriyle tanımlanmış içselleştirilmiş reçetelere göre hareket ederler. Örgütlerin ideolojisi de çevresindeki paydaşlarıyla etkileşimlerinin doğasını sistematik bir biçimde değiştirmektedir. Temel olarak muhafazakârlık ve liberalizm ideolojilerinin farklı yükleme (attributional) eğilimleri vardır. Bu da paydaşların talep ve çıkarlarına dair farklılaşan kolektif görüşlere yol açmaktadır. Muhafazakârlar bireyselci veya kişi bazlı yüklemeler yapmaya meyillidirler. Toplumsal hareketlerin sonuçlarıyla kişisel olarak sorumlu olduklarına inanırlar ve sonuçlardaki farklılıkları aktörün bağımsız motivasyonu, direnci ve yeteneği ile açıklarlar. Bunun tersine liberaller ise sonuçlardaki farklılıkları ve durumları aktörün sosyal yapılar ve sosyoekonomik sistemlere bağlılığı gibi dışsal faktörlere yüklemektedirler. Muhafazakârlık ve liberalizm karar verme stillerinde de farklılaşmaktadır. Liberaller geniş konsensüslü, açık karar verme süreçlerini vurgularken; muhafazakârlar hiyerarşik, içsel olarak yapılandırılmış süreçleri sürdürmeyi tercih ederler. Bahsedilen bu bireysel farklılıklar grupsal ve kolektif düzeyde de böyledir.

Çalışmanın sonuçlarına göre aktivizmle karşılaşan bir firmanın örgütsel ideolojisi liberalizm yönündeyse aktivistlerin taleplerinin kabul edilme olasılığı yükselmektedir. Aksine muhafazakârlık yönündeyse aktivistlerin taleplerine muhtemelen direnilmektedir. Bu sonuç üzerinde örgütsel ideolojinin görünürlüğünün de etkili olduğu iddia edilmiştir. Bahsedilen bu görünürlük için çalışanların firma merkezine mekânsal yakınlığı ve örgütsel ideolojinin dış çevre ideolojisiyle tezat oluşturması incelenmiştir.

Örgüt üyelerinin yani çalışanların şirket merkezine yakın olup olmamaları önemlidir. Bazı firmalarda çalışanların çoğu genel merkezle aynı şehirde iken; bazı firmalarda ülke çapına hatta başka ülkelere yayılmıştır. Örgütsel ideolojisi liberal olan firmaların çalışanları stratejik karar vericilere, üst yönetim takımına mekânsal anlamda yakın olduğunda aktivistlerin taleplerinin kabul edilmesi daha muhtemel olmaktadır. Aynı şekilde çalışanları genel müdürlüğe yakın muhafazakâr firmaların aktivistlerin taleplerine direnme olasılıkları da daha fazladır. Çalışanların yakınlık etkisinin nedeni örgütsel bağlamın yöneticilerin dikkate aldığı ve önceliklendirdiği karar kriterlerini temelden şekillendirmesidir (bununla ilgili olarak sınırlı rasyonellik, örgütsel biliş, dikkat tabanlı görüş, stratejik seçimlerin algısal olarak filtrelenmesi ve örgütsel öğrenme konularına bakınız).

Firmanın örgütsel ideolojisi faaliyet gösterdiği yerel topluluğun ve endüstrinin ideolojisiyle her zaman aynı olmamaktadır. Çalışmanın son sonucuna göre örgütsel ideolojinin firmanın protesto taleplerini kabul etmesi üzerindeki etkisi örgütsel ideoloji ile topluluk ve endüstrinin ideolojisi uyumsuz olduğunda yükselmektedir. Diğer ifadeyle muhafazakâr bir topluluk ve endüstri çevresinde faaliyet gösteren liberal firmalar diğer liberal firmalara göre toplumsal hareketlere daha duyarlı olmakta ve taleplerini daha fazla kabul etmektedirler. Aynı şekilde liberal firmaların çoğunlukta olduğu topluluk ve endüstrilerde yer alan muhafazakâr firmalarda protesto ve boykotlara daha fazla direnme eğilimi görülmüştür.

Liberal Firmalar, Muhafazakâr Firmalar ve Toplumsal Hareketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir