Grupların Çapraz Anlayışı ve Zihinsel Modeller

Grupların Çapraz Anlayışı ve Zihinsel Modeller

Çapraz anlayış (cross-understanding), grup üyelerinin diğer grup üyelerinin zihinsel modelleri ile ilgili doğru bilgiye ne ölçüde sahip olduğudur. Bu tip bir anlayış üyeler arasındaki iletişim veya interaktif deneyimler yoluyla, üyelerin iletişimle veya davranışlarının gözlemlerinden, üyelerin biyografik bilgilerine erişimden veya üçüncü şahıs tanımlamalardan (üyelerin gerçekçi bilgileri, sebep-sonuç fikirleri, belirli konulara karşı hassasiyeti, tercihleri vb.) ortaya çıkabilmektedir.

 

Çapraz anlayış kavramı çeşitli bilgi, fikir veya perspektiflerin ve bütünlük için bir derecede üye bağımsızlığının ve işbirliğinin kullanılmasını gerektiren görevlerle meşgul gruplarla ilgilidir. Bu gruplara örnek olarak çapraz fonksiyonlu takımlar, çalışma kolları, ürün geliştirme takımları, üst yönetim ekipleri ve proje takımları verilebilir.

 

Çapraz anlayış iki veya daha fazla üyeden oluşan gruplar için tanımlanan grup düzeyi, bileşimsel bir kavramdır. Bileşimsel olmasının sebebi her bir grup üyesinin diğer grup üyesinin zihinsel modelini anlamayla ilgili olmasındandır.

 

Zihinsel model (mental model) ise kişinin bir sistem ve onun nasıl çalıştığına ilişkin zihinsel temsilidir. Bu tanımda şu üç şey göze çarpmaktadır: 1) sistemdeki değişkenler, 2) bu değişkenlerin özellikleri ve durumları ve 3) bu değişkenler arasındaki nedensel veya diğer ilişkiler.

 

Zihinsel modellerin dört özelliği bulunmaktadır. Grubun görevi ve görev durumu ile ilgili özelliği grup üyesinin sistemin değişkenlerinin durumları veya özellikleri hakkında sahip olduğu gerçekçi bilgiyle ilişkili olan zihinsel model içeriğidir.

 

Diğeri neden-sonuç ilişkilerini içeren sistem değişkenleri arasındaki ilişkilerle ilgili üyenin fikirleridir, örneğin başarısız olan bir ürünün reklamlarla canlandırılıp canlandırılmaması veya onun dizaynında iyileştirmenin gerekli olup olmaması gibi.

 

Zihinsel modellerin üçüncü özelliği üyenin sistemin içinde olduğunu varsaydığı değişkenlerin kapsamıyla ilgilidir. Belirli bir konunun grubun görevi veya görev durumuyla alakalı olup olmaması veya bu konunun grubun problem temsilinin bir parçası olmasının gerekip gerekmediği bu özelliğe örnek gösterilebilir. Gruptaki bir kişinin belirli konulara ilişkin hassasiyeti kişinin tercihlerinin sonucu olabileceği gibi; bu duyarlılık rol veya deneyim kaynaklı da olabilmektedir.

Kişinin zihinsel modelinin içeriği ayrıca bireyin tercih ettiği, beklediği veya talep ettiği arzulanan sistem özelliklerini veya durumları yansıtabilmektedir. Tercihler çıkarlar doğrultusunda motive edilebilir veya kökleşmiş değerlere dayanıyor olabilir. Ayrıca kişinin seçim yapma eğilimini etkilemenin yanı sıra, tercihler algılanan bilgi geçerliğini, neden-sonuç fikirlerinin makullüğünü veya konuların alakasını etkileyebilmektedir.

 

Kişinin zihinsel modeli çeşitli süreçlerle gelişebilmektedir. Kişisel veya vekaleten (dolaylı) deneyimler, diğerleri tarafından tutulabileceği düşünülen zihinsel model özelliklerinin benimsenmesi, formel veya enformel öğrenme veya ikna ve bu öğrenme süreçlerinin sonuçlarından faydalanarak derinlemesine düşünme ve hayal gücü bu süreçlerdendir.

 

Çapraz anlayışın grup süreçleri ve çıktıları üzerine etkileri üç başlık altında toplanabilir. Öncelikle çapraz anlayışın grup içindeki iletişimin efektifliğine olumlu etkisi vardır. Çapraz anlayış bu etkiyi üyelere maksimum düzeyde anlaşılabilir ve minimum düzeyde itici kavram ve kelimeleri seçmelerine olanak sağlayarak yapmaktadır.

 

İkinci olarak çapraz anlayış grup üyelerinin zihinsel modellerini daha kapsamlı yapmakta ve görevlerin başarıya ulaştırılması için daha faydalı bir hale getirmektedir.

 

Üçüncü etkide ise çapraz anlayışla grup üyeleri diğerlerinin ne bildiğini, neye inandığını, neye karşı hassas olduğunu ve neyi seçtiğini daha iyi kavradıkları için, diğerlerinin davranışlarını daha iyi sezebilecekler ve kendi eylemlerini diğerlerinin eylemleriyle daha etkili koordine edebileceklerdir. Bu da grup içi işbirlikçi davranışlara olumlu etki yapacaktır.

 

Bir grupta çapraz anlayış seviyesinin düşük olması, grup içi tartışmalarda gözlenen bilginin kalitesini, niceliğini ve geçerliğini muhtemelen düşürecektir. Yüksek çapraz anlayışın ise yüksek kaliteli grup çıktılarına ve bireylerin öğrenmelerinde artışa katkı yapacağı yüksek ihtimaldir. Ancak bu olumlu etki grup üyelerinin motivasyonlarına bağlı olarak değişmektedir.

 

Son olarak çapraz anlayış yöneticilerin grup oluşturma ikilemine de bir çözüm getirmektedir. Bilinir ki yöneticiler hem çeşitli zihinsel modellere sahip bireylerden bir grup kurup yüksek performans elde etmek isterler hem de ortak zihinsel modellere sahip bireyleri seçip kolayca koordine edilebilen süreçleri isterler. İşte bu noktada grup için eğer yüksek çapraz anlayış düzeyine sahip çalışanlar seçilirse avantajlı bir durum ortaya çıkacaktır. Bunun nedeni bu tarz bir grubun üyelerinin yüksek performans gösterecek şekilde çeşitliliklerinden faydalanabilmesi ve çapraz anlayışın mümkün kıldığı düzgünce koordine edilmiş süreçlerden faydalanabilmesidir.

 

Grupların Çapraz Anlayışı ve Zihinsel Modeller
Etiketlendi:     

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir