Sosyal Sorumluluk, İş Etiği ve Stratejik Yönetim

Sosyal Sorumluluk, İş Etiği ve Stratejik Yönetim

Stratejik yönetimi rasyonel bir şekilde uygulayan işletmeler üzerinde sosyal sorumluluk ve iş etiği bağlamında son yıllarda çeşitli baskılar oluşmuştur. Sermayedarlara öncelik verilen hâkim anlayış, organizasyonlarda sosyal sorumluluk çalışmalarının önemli hale gelmesi ve iş ahlakı prensiplerinin benimsenme zorunluluğu sonucunda gitgide zayıflamıştır.

Bilindiği üzere işletmelerdeki sosyal sorumluluk alanları sosyal değerlerin ve iş ahlakının korunması, tüketicilerin korunması, iş yaşamının niteliğinin geliştirilmesi, uzun vadeli ve sosyal fayda temelindeki yatırımlar ve kültür-sanat projelerine katkılar olarak isimlendirilebilir.

Bu alanlar sadece kâr elde etmek ve hissedarlara gelir sağlamak anlayışındaki işletmelerde pek fazla benimsenmezken, son yıllarda giderek yaygınlaşan çeşitli sosyal paydaşlara karşı sorumluluk anlayışındaki işletmelerin önem verdiği konular olmuştur.

Paydaşların hepsine önem veren işletmeler çeşitli sosyal sorumluluk faaliyetleri göstermek istemelerine rağmen bu faaliyetleri birçok sınırları vardır. Bu sınırlar arasında yasalara uygunluk durumu, ortaya çıkabilecek maliyetler, etkinlik kaybı ihtimali ve işbirliğiyle aşılabilecek karmaşıklıklardır.

İşletmelerin çeşitli stratejik yönetim düzeylerinde (küresel, kurumsal, rekabet ve fonksiyonel stratejiler) dikkate alması gereken birçok sosyal sorumluluk alanı bulunmaktadır. Bu sosyal sorumluluk alanları ve yürütülmesi gereken programlar şöyle sıralanabilir:

  • Doğal yaşamı koruma (doğal kaynakların aklıselim kullanımı, enerji tasarrufu, kirliliğin yayılmasını engellenmesi ve atık yönetimi)
  • Tüketiciler (ürünlerin ve ambalajların güvenlik düzeyinin artırılması, müşterinin ürün kullanımı konusunda bilgilendirilmesi, gerçekçi yapılacak reklamlar ve tüketici şikayetleriyle ilgili prosedürler)
  • Çalışanlar (adil bir ücret yönetimi, iş sağlığı ve güvenliği, ayrımcılığın olmaması ve çalışanları geliştirme faaliyetleri)
  • Hükümet (çeşitli yaptırımların yerine getirilmesi, işbirliklerinin oluşturulması ve yönetsel faaliyetlerin koordine edilmesi)
  • Toplum (ekonomik dengenin sağlanması, kamuoyu güvenliğinin tesis edilmesi ve sosyokültürel kaynakların geliştirilmesi)
  • Medya (toplum refahını etkileyen konularda işbirlikçi ve gerçekçi tutum sergileme)

İşletmelerde sosyal sorumluluk stratejilerinin oluşturulması için öncelikle stratejik sosyal konuların tahmin edilerek belirlenmesi ve yapılacak sosyal sorumluluk faaliyetleri için organize etme gerekmektedir. Bu konudaki çeşitli yasal düzenlemeler incelenmelidir.

Strateji oluşturma sürecinin davranışsal, sosyal ve politik faktörlerden etkilendiği düşünülerek iki yaklaşımla sosyal sorumluluk stratejisi belirlenebilir. İlk yaklaşımda işletme ekonomik, teknolojik ve piyasa kriterlerine göre belirlediği stratejisinin sosyal değerini artırma yoluna gidebilir. İkinci yaklaşımda ise işletmenin tüm paydaşları dikkate alınarak spesifik stratejiler geliştirilebilir. Bu yaklaşımda paydaşların beklenti ve bakış açıları stratejilere dahil edilmelidir.

Bu kapsamda işletme paydaşlarının beklentilerine çeşitli yollarla cevap verebilmektedir. Aktif olmayan yaklaşımda politikalar sadece baskı veya eleştiri olduğunda cevap vermek için değiştirilmektedir. Tepkisel yaklaşımda işletme gerçekleşen önemli bir değişimden sonra direnç göstermektedir. Proaktif yaklaşımda işletme değişime nadiren direnç göstermektedir çünkü bu değişimlere ayak uydurma zorunluluğunu bilinçlerine yerleştirmektedirler. Son olarak etkileşimli yaklaşımda işletme çevresel değişimlerin bir parçası pozisyonundadır ve kamuoyunun beklentileriyle kendi amaçlarını uyumlaştırmaktadır. Bu yaklaşım diğer yaklaşımlara göre daha uzun dönemli başarı getirebilmektedir.

Ülkemizde yaygın olmasa da sosyal sorumluluk stratejileri için işletmeler kamuoyu ilişkileri fonksiyonu geliştirmektedirler. Kamuoyu ilişkileri fonksiyonu yardımıyla işletme üst yönetim için gereken politik ve sosyal bilginin tahminini ve çevresel analiz yapabilmektedir. Bu fonksiyon işletmedeki diğer yönetim gruplarıyla ilgili önemli bilgileri elde etmekten de sorumludur. Ayrıca iç paydaşların hedefleri için hareket planları geliştirmekten ve yönetiminden sorumludur.

İşletmeler sosyal sorumluluk faaliyetlerini yapmanın yanı sıra stratejilerini iş etiği kapsamında oluşturmalıdırlar. Böylece de etik stratejiler geliştirebileceklerdir.

Etik stratejiler için işletmenin makro çevresindeki demografik, yaşam stilleri, toplumun sosyal değerleri sosyal segmenti; faiz oranları, işsizlik ve ihracat gibi ekonomik segmenti; vergi oranlarında, gelirlerin yeniden dağıtımında ve vergi sorumluluklarındaki değişim gibi politik segmenti ve yeni ürünler, süreçler, hammaddeler, bilimsek faaliyetlerin genel seviyesi ve temel bilimlerdeki ilerlemeler gibi teknolojik segmenti iyi anlaması gerekmektedir.

Makro çevredeki eğilimlerin ve sorunların analizi ile paydaşların analizi sonucu çevre analizi yapılabilmektedir. Bu analizler sonucunda etik strateji süreci şöyle gerçekleşmektedir:

  1. Politika aşaması: Çevre analizi sonucunda hangi beklentilerin önceliklendirilmesi ve işletmenin nasıl hareket etmesi konusunda politika belirlenir.
  2. Öğrenme aşaması: Bu aşamada belirlenen politikanın nasıl uygulanacağı ile ilgili özel ve yönetsel öğrenme gerçekleştirilir. Özel öğrenmede yöneticilere ve çalışanlar tavsiyelerde bulunmaları için bir sosyoteknik uzman görevlendirilebilir.
  3. Organizasyonel kararlılık aşaması: Bu aşamada ise işletme etik politikasını ve stratejisini kurumsallaştırmalıdır. Diğer bir ifadeyle işletmedeki standart süreçlerin bir parçası olmalıdır.

İşletmenin oluşturduğu stratejik etik politikasının başarılı olması için hareket planları sınırlandırılmış hedeflere odaklanmalıdır. Bu hareket planları ayrıca işletmenin stratejik gördüğü ekonomik aktivitelere yönelik ve merkeze yönelik olmalıdır. Son olarak tüm çalışanların hareketleri üzerinde durulmalıdır.

İşletmelerin stratejilerinde iş etiğini benimsemeleri zaman alıcı olduğu için belirlenen etik strateji yukarıdan aşağıya organizasyondaki herkese iletilmelidir. Etik stratejinin uygulanmasında örgüt kültürü, örgüt yapısı, yöneticiler, işletme bölümleri, ödüllendirme ve değerleme sistemleri ve kamuoyunu bilgilendirme önemli unsurlardandır.

Sosyal Sorumluluk, İş Etiği ve Stratejik Yönetim
Etiketlendi:         

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir