Stratejik Yönetim Süreci ve Modeli

Stratejik Yönetim Süreci ve Modeli

İşletmeler stratejik yönetim süreçlerini nasıl oluştururlar? Bunun için denenmiş ve test edilmiş bir modele ihtiyaçları var mıdır? Stratejik yönetim süreci hangi aşamalardan oluşmaktadır? Bu yazımda bu konular üzerinde yoğunlaşacağım.

Stratejik yönetim sürecinin temel felsefesi işletmelerin iç ve dış olayları yani eğilimleri sürekli olarak izlemesi gerektiği üzerinedir. Bu şekilde olursa işletmeler gerekli değişiklikleri zamanında yapabileceklerdir.

Peki stratejik yönetim süreci içerisindeki faaliyetler yürütülürken hangi amaçlar gözetilir? Kısaca tanımlamak gerekirse işletmenin nihai amaçlarını elde etmesi yönünde sürdürülebilir rekabet üstünlüğü kazandıracak stratejilerin oluşturulması, uygulanması ve denetlenmesinin sistemli bir şekilde yerine getirilmesi stratejik yönetim sürecinin temel amacıdır.

Stratejik yönetim süreci çoğu organizasyonda biçimselleşmiş bir hal almaktadır. Büyük organizasyonlarda, durağan ve istikrarlı çevre koşullarında biçimsellik fayda getirebilmektedir. Tabi biçimsellik arttıkça maliyet, doğruluk, kapsam ve başarı da orantılı bir şekilde artmaktadır.

Stratejik yönetim süreci için 1950’li yıllardan itibaren birçok öneri getirilmiş ve uygulanmış ve sonuç olarak genel kabul gören bir stratejik yönetim modeli belirlenmiştir. Model strateji oluşturma, strateji uygulama ve strateji değerleme aşamalarında oluşmaktadır.

Strateji oluşturma kapsamında işletmeler öncelikle vizyon ve misyon bildirilerini hazırlamalıdır. Bunu fırsatlar ve tehditlerin belirlendiği dış çevre analizi ve güçlü ve zayıf yönlerin belirlendiği iç çevre analizi takip etmektedir.

Dış çevre analizi kapsamında AB ülkelerinin finansal ve ekonomik istikrarsızlığı, Ortadoğu ve Afrika ülkelerinde yaşanan rejim değişiklikleri, müşterilerin ekolojik üretim ve ürün beklentileri, internetin pazarlama faaliyetlerinde yaygın duruma gelmesi, yükselen enerji maliyetleri gibi faktörler incelenmektedir.

İç çevre analizi ise sermaye ve yatırım kârlılığı gibi finansal oranlar, performans verileri, geçmiş dönemlere ve sektör ortalamasına göre kıyaslamalar yoluyla olabilmektedir. Ayrıca müşteri memnuniyeti, bağlılığı, çalışanların motivasyon seviyesi gibi ölçümlere yönelik anketler de kullanılabilmektedir.

Bu adımların ardından işletmenin uzun dönemli amaçları misyonun gerçekleştirilebilmesine ve spesifik sonuçlara yönelik belirlenmelidir. Uzun dönemli amaçlar kârlılık, etkinlik, büyüme hissedarların refahı, kaynak kullanımı, pazar liderliği, teknolojik liderlik gibi konular üzerine inşa edilebilir.

Strateji oluşturma aşamasının son adımı stratejilerin belirlenmesidir. Büyüme, küçülme, durağan gibi temel stratejiler; çeşitlendirme ve çekilme gibi kurumsal stratejiler ve maliyet liderliği, farklılaştırma ve odaklanma gibi rekabet stratejileri bu kapsamda başvurulabilecek stratejilerdendir.

Ayrıca pazarlama, finans, üretim, insan kaynakları ve ar-ge departmanlarına yönelik fonksiyonel stratejiler ve küresel işletme olma yolunda uygulanacak küresel stratejiler de strateji belirleme adımında incelenmektedir.

Strateji uygulama stratejik yönetim sürecinin ikinci aşamasıdır. Bu aşamada belirlene stratejiye yönelik yıllık hedefler, politikalar ve bütçeler hazırlanır.  Ayrıca etkili bir örgüt yapısı oluşturulması, bilgi sistemlerinin geliştirilmesi, örgüt kültürünün geliştirilmesi gibi faaliyetler de bu aşamada yapılır.

Stratejik yönetim sürecinin son aşamasını strateji değerleme oluşturmaktadır. Etkili bir strateji değerleme aşamasında mevcut stratejiler için önemli olan iç ve dış faktörler gözden geçirilir, işletmenin performansı ölçülür ve gerektiği takdirde düzeltici önlemler alınır. Bu aşamanın atlanmaması ve sürekli yapılması gerekir çünkü belli bir dönem için başarı getiren unsurlar değişebilir ve başarısızlık kaynağı olabilir.

Ek olarak günümüzde küresel ısınma, hava, su ve toprak kirliliği, trafik gibi çevresel; çalışanlar ve toplumun yaşam kalitesini arttırma gibi sosyal sorumluluk; işin yapılması sırasında neyin doğru neyin yanlış olduğu hususunda iş ahlakı gibi konular stratejik yönetim sürecinin her anında dikkate alınması gereken konulardan olmuştur. Bunun dışında küresel ve uluslararası ticaretteki değişen koşullar ve faktörler de izlenmesi gereken diğer konulardandır.

Uygulanan her stratejik yönetim sürecinin mükemmel olduğunu söylemek güçtür. Ancak hiç uygulamamaktansa işletmeler başarılı olabilecek bir stratejik yönetim sürecini takip etmelidirler. Daha etkin bir stratejik yönetim süreci için ise bazı noktalara dikkat edilmelidir:

  • Sürece bütün çalışanlar dâhil edilmeli, belirli kesim için olmamalıdır.
  • İşletmedeki bütün personel için bir öğrenme sürecine dönüşmelidir.
  • Sözlerle desteklenen sayılar yerine, sayılarla desteklenen sözlerden oluşmalıdır.
  • Yalın ve rutin dışı bir özellik taşımalıdır.
  • Görevlerde, takım üyeliklerinde, toplantı biçimlerinde ve planlama ajandasında rutin davranışları önlemek için değişiklikler yapılmalıdır.
  • Stratejiler üzerinde oluşan varsayımlar silinmelidir.
  • Süreç üzerine yapılan olumsuz eleştiriler de hoş karşılanmalıdır.
  • Açık fikirli olma, araştırma ve öğrenme ruhu desteklenmelidir.
  • Bürokratik işleyen bir mekanizma olmamalıdır.
  • Yüksek jargon ve esrarlı bir planlama dili barındırmamalıdır.
  • İşletmenin kontrolü odaklanılan tek iş olmamalıdır.
  • Nitelikli bilgi ön planda tutulmalıdır.
  • Teknik insanlar tarafından kontrol edilmemelidir.
  • Gereğinden fazla strateji takip edilmemelidir.
  • İyi ahlakın iyi iş olduğu politika ve düşüncesi güçlendirilmelidir.

Son olarak etkili bir stratejik yönetim süreci için stratejik liderlerin ve stratejik düşünmenin üst yönetimde aktif olması gerekmektedir. Ayrıca stratejik yönetimin tarihi, kavramları ve alt konuları hakkındaki “Stratejik Yönetim Nedir? Neden Önemlidir?” adlı yazım da ilginizi çekebilir.

Stratejik Yönetim Süreci ve Modeli

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir